Umieją czy Umią – Jak Poprawnie Używać tych Form w Języku Polskim?

„Umią czy umieją?” – pytanie, które co jakiś czas wyłania się z zakamarków naszych szkolnych wspomnień niczym nieproszony gość na rodzinnej imprezie. Niektórzy próbują go przegonić udawanym kaszlem, inni dyskretnie zmieniają temat… Ale nie martw się – dzisiaj rozwiejemy językowe wątpliwości i zrobimy to z przymrużeniem oka! Bo jak mówi stare porzekadło (wymyślone właśnie teraz): jeśli nie wiesz, której formy użyć, lepiej wiedzieć, niż brzmieć jak postać z alternatywnego wymiaru gramatyki.

Skąd całe to zamieszanie?

W języku polskim nie brakuje zagadek, które potrafią przyprawić o ból głowy większy niż korek na trasie S8 w poniedziałkowy poranek. Jedną z takich zagwozdek jest właśnie użycie formy czasownika „umieć” w trzeciej osobie liczby mnogiej. I tu pytanie, które niektórzy z nas noszą w sercu niczym niedomknięte kartony po przeprowadzce: czy mówi się „umia” czy „umieją”?

Osoby, które postawiły na formę „umia” zapewne kierowały się analogią do innych czasowników zakończonych na „-ią” – jak „czują”, „robią”, „śpią”. Skoro wszyscy śpią, robią i czują, to może my też… umiemy „umiać”? Brzmi nieco postarzało, co nie? Ale spokojnie – zaraz znajdziemy złoty środek.

„Umią” – forma kontrowersyjna jak ananas na pizzy

Niektóre formy językowe, choć często używane, mają status nieco… delikatny. Tak jak ananas wśród składników pizzy wywołuje u jednych zachwyt, a u innych drgawki, tak i „umią” jest uznawane przez wielu językoznawców za formę niepoprawną lub przestarzałą.

Słownik języka polskiego PWN jasno wskazuje: „umia” to forma nieakceptowana w normie wzorcowej. Można ją usłyszeć tu i ówdzie – głównie w mowie potocznej, regionalnej czy dziecięcej – ale nie poleca się jej stosowania w sytuacjach oficjalnych, a już na pewno nie w formie pisemnej. Chcesz brzmieć jak wykształcony człowiek sukcesu? Zapisz sobie w notatniku: „oni umieją”, nie „umia”.

„Umieją” – elegancja, gramatyczna Francja!

Jeśli chcesz mówić (i pisać) zgodnie z zasadami poprawności językowej, to forma „umieją” jest Twoim najlepszym przyjacielem. To właśnie ona znajduje się w słownikach, podręcznikach i na ustach nauczycieli polskiego od Wrocławia po Lublin.

„Umieją” to forma trzeciej osoby liczby mnogiej, regularna dla czasownika „umieć”. Przykład? „Dzieci umieją już czytać”, „Te psy umieją aportować szybciej niż ja robię kanapki”, „Kowalscy umieją się bawić, oj umieją!”. Widzisz, jak to płynie? Elegancja, szyk i pełna zgodność z gramatycznym savoir-vivre’em.

A co mówią językoznawcy?

Językoznawcy, ci strażnicy polszczyzny, mają w tej sprawie opinię spójną: forma „umia” to relikt przeszłości, który co najwyżej może się pojawić w analizie gwary, języka nieedukowanego lub – ewentualnie – jako świadomy zabieg stylistyczny.

Ciekawe jest to, że forma ta rzeczywiście kiedyś funkcjonowała w dawnej polszczyźnie. Można ją znaleźć np. w literaturze ludowej lub zapisach regionalnych gwar. Jednak zamiast brać ją za wzór, poczytajmy to jako ciekawostkę, a nie zachętę do używania

Kiedy można przymknąć oko?

Choć forma „umia” nie należy do standardu, są sytuacje, w których jej użycie nie wywoła grzmotów z nieba. Na przykład w dialogach stylizowanych, w opowieściach z elementami dialektu, w scenariuszach bajek czy komedii. Używając „umia” z premedytacją, można dodać tekstowi swojskiego klimatu, autentyczności czy humoru. Ale pamiętaj: bawić się językiem można wtedy, gdy się go dobrze zna!

Dlaczego warto zaprzyjaźnić się z formą „umieją”?

Bo to jak przeniesienie się z trabanta do elektrycznego auta – wygodnie, nowocześnie i bezpiecznie. Forma „umieją” jest nie tylko poprawna, ale również płynna, harmonijna i zrozumiała dla każdego użytkownika języka polskiego.

Chcesz dobrze brzmieć w rozmowie o pracę? Umieją Ci pomóc dobre maniery i poprawna gramatyka. Piszesz maila do klienta? Pokaż, że umieją u Ciebie nie tylko roboty kuchenne, ale również klawiatura i mózg!

A jeśli masz jeszcze wątpliwości co do użycia różnych form czasowników (bo polski to nie język łatwy ani darmowy), zachęcamy do regularnego zaglądania do słowników i poradników językowych. Umieją one więcej niż niejedno forum internetowe!

Podsumowując całą językową przygodę z pytaniem umią czy umieją – obstawiamy gramatycznie poprawne „umieją”. To forma nowoczesna, zaakceptowana, wzorcowa. „Umią” za to może pozostać naszym sekretnym guilty pleasure, które pojawia się tylko w domowym zaciszu lub na imprezach stylizowanych na PRL. Używajmy języka świadomie, bo każde słowo ma swoje znaczenie, historię i… potencjał memiczny.

Przeczytaj więcej na: https://blogkobiety.pl/umia-czy-umieja-ktora-forma-jest-poprawna-wedlug-wspolczesnej-polszczyzny/